Wat wil je met zonnepanelen?

  1. Hoeveel Kwh verbruik je volgens je jaarnota?
  2. Wil je zoveel mogelijk opwekking met een acceptabele terugverdientijd? Kies dan voor zonnepanelen met de meest gunstige prijs/opbrengst panelen. Op dit moment zijn dit panelen met een vermogen van ca. 300 WP.
  3. Wil je energie-neutraliteit nastreven? De meeste huizen beschikken daarvoor niet over voldoende geschikt dakoppervlak. Om neutraliteit zo veel mogelijk te benaderen kun je kiezen voor panelen met een technisch maximale opbrengst (bijv. LG).

Opbrengst & kosten per paneel

In 2014 hadden de panelen met een ‘normale’ kosten/baten verhouding een capaciteit /paneel van ca. 250 wattpiek (WP). In 2018 zijn panelen met 300 WP verkrijgbaar met goede kosten/baten verhouding (JA Solar panelen 300 WP, prijs/paneel is € 171; € 0,57 per WP, incl BTW). Panelen met technisch maximale capaciteit worden bijv. door LG geleverd à 360 WP. De kosten zijn wel hoger: een paneel kost € 346; € 0,96/WP incl BTW.  De terugverdientijd wordt evenredig langer.

Het WP getal geeft in theorie aan hoeveel kWh het paneel per jaar oplevert onder ideale omstandigheden. In de ‘echte werkelijkheid’ wordt dit nooit gehaald:

  • Er zitten technisch verliezen in alle schakels van de installatie
  • De zon schijnt niet 100 % van de tijd, bewolking vermindert de opbrengst
  • De invloed van eventuele schaduw op de panelen
  • Panelen produceren 0,5 % minder per graad Celsius boven 25 graden. Als het paneel 50 graden is dus ca 12 % minder. Leg je hand er maar eens op in de volle zon.
  • De ligging van NL op de aarde, het zonnestand-verschil tussen zomer en winter.
  • De panelen staan niet altijd pal op het zuiden.
  • Door veroudering gaat het rendement van de panelen achteruit; de meeste panelen hebben een soort garantie dat ze na 10 jaar nog 90 % leveren, en na 20 jaar 80 %.

Al met al leveren zonnepanelen per jaar een aantal kWh op ergens tussen 75 en 93 % van het nominale WP-getal.

Schaduw (en schaduw) (en schaduw)!

Bomen, dakkapellen, schoorstenen, ontluchtingspijpjes geven schaduw op een paneel. Als panelen te dicht bij elkaar zijn opgesteld op een plat dak, kan het voorste paneel schaduw geven op het paneel erachter.

Panelen zijn in serie (in zgn. strings) gekoppeld, soms zijn wel 30 panelen doorgelust en met 2 kabels aan de omvormer gekoppeld.  Schaduw (hoe klein ook) op 1 paneel beperkt de opbrengst van de hele string. Dit wordt ook wel het tuinslang effect genoemd: als je op een (1) punt een tuinslang dichtknijpt daalt de doorstroom capaciteit van de hele slang.

Compensatie van de negatieve gevolgen van schaduw

Om de nadelen van schaduw te beperken kun je kiezen voor (kostenverhogende) specifieke maatregelen:

  1. Toepassen van optimizers per paneel, met een bijbehorende omvormer (bijv. Solar Edge, SMA). Het tuinslang effect verdwijnt.
  2. Omvormers per paneel (Enphase of Tigo) waarbij elk paneel 220 V-wisselstroom levert.

Omvormers

De 2 hoofdtaken van een omvormer zijn:

  • Omzetten van de gelijkstroom vanuit de string panelen, naar 220 Volt wisselstroom voor invoering in het net.
  • Continue berekenen van het optimale voltage (Maximum Power Point, MPP) per string.

N.B. 1: Soms is het aansluiten van 2 strings op een omvormer gunstig c.q. noodzakelijk: als je een deel van de panelen op het oosten hebt gericht, en een ander deel op het westen. Je moet dan een omvormer zoeken die 2 aansluitmogelijkheid bezit!  Je kunt uiteraard ook per string een aparte omvormer installeren.

N.B. 2: Gebruik van individuele omvorming per paneel (SolarEdge of SMA met optimizers, of Enphase) heeft als bijkomend voordeel dat je een kapot paneel simpel kunt vervangen, dan wel het aantal panelen kunt uitbreiden, door/met panelen van een ander merk & vermogen.  Bij een ‘normale’ omvormer moet je bij vervanging/uitbreiding op zoek naar panelen met identieke elektrische eigenschappen als het oorspronkelijke type.

Salderen & netto teruglevering aan het net

De methodiek van het op jaarbasis wegstrepen van opwekking door je eigen panelen tegen de levering door je energieleverancier heet ‘salderen’. Dit vind je dan terug op je jaarnota.

Netto teruglevering (op jaarbasis meer terugleveren dan je verbruikt) is financieel ongunstig, je krijgt over de netto terug geleverde kWh een lager tarief terug dan je betaalt voor afgenomen energie. Als je NUON als energieleverancier hebt krijg je per netto terug geleverde kWh 7 cent terug. Als enige leverancier springt Greenchoice hier enigszins bovenuit: van Greenchoice mag je max 10.000 kWh/jaar netto terugleveren voor een tarief van € 0,11/kWh. Vermijd het kopen van zoveel zonnepanelen dat deze meer kWh’n opwekken dan je zelf – op jaarbasis – verbruikt.

Nadat de nieuwe teruglevering subsidie in 2021 is ingevoerd – zie hieronder – ontstaat een geheel nieuwe situatie.

Slimme meters

Plaatsing wordt gepropageerd door energiebedrijven, de planning van de overheid + netbeheerders is om elk NL-huishouden in 2020 – 2023 te hebben voorzien van slimme meters. Plaatsing van een slimme meter wordt een voorwaarde om in 2021 in aanmerking te komen voor de nieuwe terugleversubsidie.

Op een bestaande draaischijf meter (zgn Ferraris meter) komt elke door de panelen geleverde kWh direct in mindering op je gebruiksteller (het wieltje draait terug), en de ‘opbrengst’ daarvan is dus gelijk aan het consumententarief (op dit moment ca € 0,20/kWh). Een slimme meter heeft aparte telwerken voor – door je energiebedrijf – geleverde energie, en voor de door je zonnepanelen opgewekte en aan het net geleverde energie.  Deze nieuwe telwerken geven dus de mogelijkheid om aan het net terug geleverde energie af te rekenen met een apart tarief/kWh.

Weiger dus plaatsing van een slimme meter, plaatsing is niet verplicht. 

Na 2021: de teruglever subsidie

Minister Wiebes heeft in een kamerbrief van 16 juni 2018 de contouren geschetst van de regeling die in 2020 de huidige salderingsregeling zal vervangen. Op een overleg op 5 september heeft hij aangegeven dat deze invoering met een jaar vertraagd (i.c. naar 2021) zal worden vertraagd wegens invoeringsperikelen. De hoofdpunten:

  • Het wordt noodzakelijk geacht dat alle gebruikers een slimme elektriciteitsmeter hebben met 4 tellers: levering en opwekking (beide met dag/nacht-tarief).
  • Op teruggeleverde stroom wordt een subsidie betaald via de energieleveranciers (genaamd terugleversubsidie) met als doel de terugverdientijd van nieuwe PV-installatie op 7 jaar te houden.
  • De terugleversubsidie kent een jaarlijks vast te stellen subsidieplafond.
  • Alle PV-installaties (nieuw en al bestaand) moeten een beschikking aanvragen om voor deze subsidie in aanmerking te komen. Per installatie wordt jaarlijks een maximum terugleversubsidie vastgesteld.
  • Er komt een overgangsregeling voor oudere PV-installaties. Ik heb een berekening gezien waarbij de condities van deze overgangsregeling dusdanig zijn, dat de terugverdientijd oneindig wordt: oftewel de investering wordt niet meer goedgemaakt.
  • De postcode-roos regeling wordt gecontinueerd.

De huidige salderingsregeling functioneert als een overhevelingsmechanisme, waarbij het landelijk netwerk fungeert als opslag. De stroom die je overdag niet zelf gebruikt, gebruik je (virtueel) ’s avonds weer. Je bouwt in de maanden met veel zon (ruwweg april t/m september) een kWh overschot op, wat je in de donkere maanden weer gebruikt.

Als de terugleversubsidie van kracht wordt verdwijnt deze overheveling. De opgewekte stroom die je op zonnige dagen niet meteen in eigen huis verbruikt, wordt geregistreerd op het teruglever telwerk van je meter, en wordt op de jaarnota afgerekend voor een eigen, verlaagd tarief.

Het wordt dus financieel voordelig om als de zon schijnt het eigen verbruik op te krikken: zet de (af-) wasmachine, elektrische waterboiler, grasmaaier etc. aan.

Als je veel panelen plaatst zal dat betekenen dat je ’s zomers veel kWh’n teruglevert, tegen een gereduceerd tarief à slecht voor je terugverdienperiode. Invoering van dit stelsel zal er dus toe kunnen leiden dat particulieren minder panelen plaatsen!

Als je van plan bent om PV-panelen aan te schaffen en je bent naast ideële redenen ook geïnteresseerd in de financiële consequenties, is het het overwegen waard om te wachten totdat er (veel) meer duidelijkheid komt over de nieuwe terugleversubsidie.

Kosten/baten zijn pas te berekenen als de hoogte van deze subsidie bekend is.

Overigens bestaat er ernstige twijfel over de haalbaarheid of in 2021 alle huidige meters vervangen kunnen zijn door slimme meters. Volgens de installatiebranche wordt dat eerder 2022 of 2023.

Hou de opbrengst van de panelen in de gaten

Het terugdraaien van het wieltje van de ouderwetse elektriciteitsmeter (zgn. Ferraris meter) is heel fijn, maar vormt geen enkele basis voor vaststelling van de financiële opbrengsten of de correcte technische werking van de panelen. Het terugdraaien van de meter geeft alleen aan dat er ‘op dit moment’ meer wordt opgewekt dan je in eigen huis verbruikt.

Veel omvormers tonen de dag/week/maand/jaar opbrengst op een eigen LCD’tje of via Wifi. Opbrengst meting van de opbrengst van alle panelen tezamen kan ook met een simpele meter tussen de omvormer en het stopcontact. Correcte technische werking van een afzonderlijk paneel kun je vaststellen met een Voltmeter (op het dak, na loskoppeling van de string). Andere typen omvormers (Solar Edge, SMA, Enphase) hebben de mogelijkheid per paneel de opbrengst uit te lezen.

Aparte electriciteitsgroep

Als de opbrengst < 500 kWh/jaar is, is aansluiting op bestaande groep mogelijk, zo niet, dan is aparte groep noodzakelijk (kost –met eventueel leidingwerk (soms veel) – geld).  Als je kunt aansluiten op een bestaande aparte groep (wasmachine o.i.d. op zolder) bestaat er een apart kastje van ABB (ca € 250) dat aanleg van een aparte groep + leidingwerk naar de meterkast overbodig maakt.

Trend kWh prijzen

De kWh-prijzen voor de consument dalen sinds 2011.  Niet alleen de tarieven van de energieleveranciers, maar ook de energiebelasting die de overheid in rekening brengt.  Nu is een lagere kWh prijs op zich niet slecht, maar het heeft wel een negatief effect op de terugverdientijd van de PV-installatie.  De ‘financiële opbrengst’ van panelen bestaat immers uit de kosten van de kWh ‘n die je niet afneemt van je energieleverancier.

Overheidsmaatregelen op dit gebied zie je direct terug in je terugverdienperiode.

De energiebelasting op elektriciteit zal in 2019 opnieuw dalen met 0,72 cent naar 9,78 cent, en van aardgas met 3 cent stijgen naar 29 cent. De ‘Samsom werkgroep’ – met als aandachtsgebied de transitie van gas naar andere energiebronnen voor de consument – stelt nog veel hogere verschuivingen voor. Als deze prijsdaling van elektriciteit inderdaad doorgaat, heeft dit een aanzienlijk negatief effect op de terugverdientijd van PV-panelen.

Gezamenlijk inkoop

Collectieve inkoop op wijkniveau is mogelijk. Voor ‘echte kwantumkorting’ (op panelen) heb je een hoog volume panelen nodig: leveranciers geven aan dat bijv. 15 – 20 % korting pas mogelijk is als je een aantal containers tegelijk besteld (bijvoorbeeld via een Eigen Huis collectief). Gezamenlijke installatie levert op wijkniveau wel enig voordeel op middels het delen van de installatiekosten: transport, hoogwerker, efficiënte maninzet etc.

Installatiewerk

Is duur, uiteraard afhankelijk van de grootte van de installatie: voor installatie van 10 panelen + omvormer en bekabeling betaal je ca. € 1000,-. Ik heb (met een prijsvoordeel van ca € 350) alle spullen los in een webshop gekocht, en heb de installatie zelf gedaan.  Dit verkort de terugverdientijd aanzienlijk (in mijn geval met ca 1,5 jaar).

Draaglast dak

Op een plat dak (7 – 9 meter boven de grond) is 60 – 80 kg ballast/paneel nodig, voor daken lager dan 7 meter is ruim 40 – 60 kg ballast/paneel nodig. Het eigen gewicht van een paneel is ca 18 kg.

Plaatsing van panelen op een dakkapel wordt ontraden omdat de draaglast van een dakkapel daarop in principe niet is berekend, veel leveranciers weigeren plaatsing dan ook.

BTW

Het is vanaf 2013 mogelijk om middels het aanvragen van een BTW nummer de BTW op de aanschaf van je zonnepaneleninstallatie (incl. arbeid) terug te vragen van de fiscus.

  • Je wordt als particulier met zonnepanelen op je dak een soort mini- energieleverancier.
  • Kamer van Koophandel inschrijving is niet nodig
  • Je kunt gewoon je bestaande particuliere bankrekening gebruiken.
  • Voor de belasting wordt je een eenmanszaak zonder personeel.
  • Eenmalig c.q. per kwartaal de betaalde BTW terugvragen over gemaakte kosten, via een simpel online formulier van de Belastingdienst.
  • Anderzijds moet je per kwartaal een forfaitaire opgave doen (evenredig met de totaal capaciteit van de panelen) over de stroom die je teruglevert aan het net, en daarover BTW afdragen.
  • De eerstvolgende 31 december hef je m.b.v. een standaardbrief het BTW nummer op, op basis van de ‘kleine ondernemers regeling’.

N.B. Gebruik in geen geval een bestaand BTW nummer wat je ook voor andere zaken gebruikt. Omdat dit nummer niet kan worden opgeheven, moet je tot in lengte van dagen BTW blijven afdragen over je opgewekte stroom.