Een beter werkende (goedkopere) CV installatie

Een CV installatie is best ingewikkeld. Er zijn veel verschillende modellen ketels, uiteraard nieuwere en oudere modellen, met meer of minder instelmogelijkheden. Er zijn radiatoren in alle soorten en maten, en idem radiatorkranen.

Het blijkt dat bij plaatsing van nieuwe installatie lang niet alle optimalisatie mogelijkheden door de installateur worden benut: optimalisatie is nogal arbeidsintensief en men is veelal benauwd dat de aankoopprijs daardoor dusdanig omhoog gaat dat voor een andere leverancier wordt gekozen.

Er valt dus nogal wat te verbeteren, deels ook zaken die je gewoon als leek kunt doen.

De volgende optimalisaties zijn mogelijk:

  1. Waterzijdig inregelen
  2. Voetventielen
  3. Automatische ontluchters
  4. Radiatorfolie
  5. Isolatie van leidingen
  6. Aanvoertemperatuur
  7. Weersafhankelijke regeling
  8. Modulerende centrale thermostaat + CV ketel
  9. Verlagen tapwater temperatuur
  10. Magneetfilter in leiding
  11. Lage temperatuur installatie

Ad 1: Waterzijdig inregelen

Het waterzijdig inregelen zorgt ervoor dat elke radiator het juiste volume water krijgt. Bij het waterzijdig inregelen wordt de maximale doorstroomopening ingesteld. Dit kan enerzijds met het binnenwerk van de radiatorkraan en anderzijds met het voetventiel. Een radiator ver van de cv-ketel moet een grotere opening hebben dan een radiator dichtbij de ketel. Wat de juiste instelling hiervoor is doet men met waterzijdig inregelen.

Het effect van het inregelen is comfortverhogend, en de mogelijkheid om de watertemperatuur vanuit de ketel lager in te stellen: dus lager gasverbruik. De Consumentenbond spreekt over een besparing van 10 a 20 % van je gasverbruik: minimaal € 100 per jaar.

Het inregelen van de radiatoren bij een bestaande installatie wordt meestal gedaan door e.e.a zodanig in te stellen dat de temperatuur van het uitgaande water 0,8 maal de temperatuur van het inkomende water is. De methode wordt uitgevoerd als de cv-ketel in bedrijf is. Deze methode kan je goed zelf uitvoeren.

Wat je nodig hebt is een infrarode temperatuur sensor (ca 90 Euro) en de mogelijkheid om de waterstroom door de radiator bij te regelen. Van de vorige wijk ambassadeur heb ik een dergelijk thermometer in bruikleen gekregen, op verzoek kan ik uw radiatoren qua temperatuur opmeten. Voor het bijregelen is een (voet-)ventiel nodig (zie ad 2).

Ad 2: Voetventielen

Zijn er in alle soorten en maten. Bij sommige schroef je een dopje los en kunt dan met een inbussleutel de instelling aanpassen. Soms zit er een ventiel binnen in de radiator kraan. Bij sommige merken radiatorkraan is aanpassing van de doorstroming heel simpel (verstellen met een schroevendraaier of palletje), bij andere merken is een speciaal sleuteltje nodig. Deze ventielen zijn overigens niet altijd even makkelijk herkenbaar.

Bij niet alle huizen in de Vogelwijk zijn deze ventielen aanwezig. In dat geval moeten deze worden aangebracht. Bij plaatsing moet al het water uit de CV installatie worden gehaald, (en nadien weer worden gevuld).

Mogelijk kan voor het plaatsen van ventielen een gezamenlijk inkoop traject worden opgestart.

Ad 3: Automatische ontluchters

Bij het periodiek bijvullen van de installatie komt soms ongewenste lucht in de CV installatie. Deze lucht hoopt zich veelal op in de bovenste radiatoren, die daardoor niet meer goed functioneren. De controle wordt soms achterwege gelaten, wat het wooncomfort niet ten goede komt. Een optie is om automatische ontluchters te laten plaatsen, waardoor dit niet meer voorkomt

Ad 4: Radiatorfolie

Een heel simpele manier om gas te besparen is natuurlijk het plaatsen van radiatorfolie achter elke radiator. Er gaat minder warmte verloren door de muur achter de radiator.

Ad 5: Isolatie van leidingen

Bij elke bouwmarkt is isolatiemateriaal van CV leidingen te koop. Op elke plek waar die niet verwarmd behoeft te worden – en waar je bij kan – kunnen de leidingen worden geïsoleerd.

De volgende maatregelen zijn gericht op de instellingen van de CV ketel.

Ad 6: Aanvoertemperatuur

De ‘aanvoertemperatuur’ van de ketel (van het water wat hij heeft verwarmd) staat vaak onnodig hoog, bijvoorbeeld 80 ⁰C. Installateurs willen geen gezeur over een te langzaam opwarmend huis, dus stellen deze temperatuur extra hoog in.

Dat kan leiden tot een dusdanig hoge retourtemperatuur dat het hoog-rendementsprincipe niet meer werkt. Dat is het geval als de retourtemperatuur hoger is dan 59 ⁰C. Dan verbruik je op 2 manieren te veel energie: het water wordt overbodig hoog opgewarmd, en dat gebeurt met ‘te veel’ gas.

De aanvoertemperatuur is handmatig te regelen op het bedieningspaneel van je CV ketel. In de lente en herfst moet je proefondervindelijk vaststellen wat de laagste aanvoertemperatuur is waarbij je huis nog steeds behaaglijk blijft. Experimenteerwerk wat vaak wordt vergeten.

Ad 7: Weersafhankelijke regeling (WAR)

Met een WAR wordt de aanvoertemperatuur van de ketel automatisch aangepast aan de buiten-temperatuur. Als het buiten koud is (bij -5  ⁰C) gaat de aanvoertemperatuur omhoog naar bijv 75 ⁰C , bij 19 ⁰C gaat de aanvoertemperatuur omlaag naar bijv 20 ⁰C.

Wat je nodig hebt om handmatige regeling bij ad 6 overbodig te maken is

  1. Een buitensensor (veelal optioneel bij aanschaf van de ketel, kan ook later)
  2. Je moet een 4-tal parameters instellen: de gewenste watertemperatuur bij 20 ⁰C en bij een lage buitentemperatuur (- 10 ⁰C ).
  3. Thermostaatkranen op alle radiatoren

Op basis van deze parameters wordt een zgn. ‘stooklijn’ vastgelegd, die op basis van de eigenschappen van het huis (isolatie, aantal radiatoren etc.) ervoor moet zorgen dat het in huis comfortabel is. De WAR is meestal zelf-lerend: hij past zich aan op basis van ervaring.

Deze stooklijn is voor elk huis anders, als je e.e.a. onvoldoende comfortabel vindt, moet je zelf de stooklijn aanpassen.

Het nadeel van de regeling is dat het gasverbruik hoger is dan ruimteregeling (instellingen voor dag- en nacht temperatuur via kamerthermostaat):

  1. De aanvoertemeratuur is hoger dan strikt noodzakelijk om het opwarmen van het huis ’s ochtends niet te lang te laten duren.
  2. De aanvoertemeratuur is s‘nachts – wanneer er i.h.a. minder warmtevraag is – hoger dan noodzakelijk is.

De WAR vervangt in principe de ruimteregeling (de kamerthermostaat wordt uitgeschakeld).

Enkele ketelmerken (o.a. Remeha, Nefit) bieden mogelijkheden de weersafhankelijke regeling te combineren met de kamerthermostaat, dat wordt dan genoemd ‘adaptieve weersafhankelijke regeling met ruimtetemperatuur-compensatie’.  Als deze mogelijkheid niet aanwezig is op je CV installatie zijn de nadelen mogelijk groter dan de voordelen en kun je WAR misschien beter achterwege laten.  Vraag de leverancier en/of bestudeer de handleiding!

Ad 8: Modulerende centrale thermostaat + CV ketel

De centrale thermostaat – meestal in de woonkamer – bepaalt wanneer de CV ketel aanslaat.

Vroeger kon een CV ketel alleen maar voluit branden of was helemaal uit. Modulatie betekent dat de ketel op het moment dat er warmtevraag ontstaat zichzelf langzaam hoger schakelt, en bij het verdwijnen van de warmtevraag ook weer langzaam afbouwt. En als de warmtevraag beperkt is (klein verschil tussen feitelijke temperatuur en de gewenste temperatuur) volstaat de ketel met ‘op een laag pitje’ branden. Dit bespaart gas.

Het principe van modulatie werkt alleen als zowel de thermostaat als de ketel beide gebruik (kunnen) maken van het zgn. ‘Open therm’ protocol voor de onderlinge communicatie.

Ad 9: Verlagen tapwater temperatuur.

Ook de temperatuur van het tapwater staat vaak te hoog ingesteld.  Als je het niet erg vindt om 10 a 20 seconden langer te wachten totdat de douche warm is, kun je deze temperatuur lager instellen op het bedieningspaneel van de ketel. MAAR, niet lager dan 60⁰C, want anders loop je het risico dat er legionella bacteriën overleven in je leidingen, dat is zeer ongewenst.

Ad 10: Magneetfilter in leiding

Als je metalen leidingen hebt (bij koperen leidingen is dit minder nodig) is het aanbrengen van een magneetfilter nuttig. In metalen leidingen kan roestvorming optreden, roestdeeltjes gaan zweven in het water. Bij ontluchting van een radiator zie je zwart water verschijnen. Deze roestdeeltjes leiden tot zwaardere slijtage van de diverse kleppen in de installatie of zelfs tot verstoppingen in kranen.

Bij een magneetfilter gaat het water door een apart circuitje waarin een zware magneet zit, die de roestdeeltjes uit het water separeert.

Ad 11: Lage temperatuur installatie.

Het opwarmen van water kost gas, dus geld. Des te lager de watertemperatuur is – terwijl je huis toch comfortabel blijft – des te minder gas je verstookt. Bij renovatie van het huis (of de CV) of bij kleinere ingrepen kun je denken aan

  1. Vloerverwarming
  2. Grotere radiatoren
  3. Radiatoren voorzien van een aantal kleine ventilatoren die de luchtcirculatie in de te verwarmen ruimte aanjagen

De oudere generatie huizen in de Vogelwijk zijn gebouwd op basis van bouwvoorschriften met weinig aandacht voor isolatie, en daarin zijn CV installaties geplaatst met voldoende capaciteit om de huizen te verwarmen. Als er later na-isolatie heeft plaatsgevonden (dubbele ramen, muur-, dak- en/of vloerisolatie) is daarmee een overcapaciteit qua verwarming ontstaan. Stoken met een lagere watertemperatuur (en dus lager gasverbruik) is daarmee – binnen zekere grenzen – mogelijk.

 

N.B. dan ben je meteen beter voorbereid op het (ooit) overstappen op een warmtepomp, die meestal ook met watertemperaturen van ca 50 ⁰C werken.

G. Jensma (hetgos68@gmail.com)

Met dank aan:

CV-tuning bespaart energie

https://www.consumentenbond.nl/cv-ketel/afstellen-van-je-cv-ketel

http:/www.bekijkeencvketel.com

https://www.cv-inregelen.nl/waterzijdig-inregelen

 

Zie ook het interessante artikel

https://www.ftm.nl/artikelen/energietransitiegasdebat?utm_medium=social&utm_campaign=sharebuttonnietleden&utm_source=linkbutton